Dag Hammarskjöld

Secretaris-generaal van de Verenigde Naties

Door de vernieuwende wijze waarop DagHammarskjöld, in het midden van de vorige eeuw, leiding gaf aan de Verenigde Naties heeft hij de wereldorganisatie internationaal moreel gezag gegeven, o.a. door de inzet van de eerste VN vredemacht in de Suez-crisis en nieuwe vormen van preventieve diplomatie. Hij vond het proces van dekolonisatie dat wereldwijd gaande was, een rechtvaardige zaak en wilde dat de Verenigde Naties de nieuwe staten van Azië en Afrika zouden steunen in hun ontwikkeling. Als een man van visie en als nuchtere idealist, had hij de moed de grote mogendheden hierin te trotseren. Voor zijn werk voor de wereldvrede kreeg Dag Hammarskjöld postuum de Nobelprijs voor de Vrede 1961. Hij is een rolmodel geworden voor zijn latere opvolgers door zijn onafhankelijkheid van geest en morele moed.

Schrijver van ‘Merkstenen’

Dag Hammarskjöld (1905-1961), is ook de schrijver van het in 1963 postuum gepubliceerde geestelijk dagboek ‘Vägmärken’. In het Nederlands kreeg dit dagboek de titel ‘Merkstenen’. Hammarskjöld heeft de mogelijkheden van zijn ambt tot het uiterste verkend en benut. In zijn geestelijk dagboek beschrijft hij hoe hij  de innerlijke kracht vond om zich met het Secretariaat van de Verenigde Naties in te zetten voor de wereldvrede en voor de noden van de armen van de wereld.  De teksten tonen een innerlijke weg, die in al hun eenvoud ook ons in de 21ste eeuw kunnen aanspreken en inspireren.

VN conflictbenmiddeling

Op 18 september 1961 kwam Dag Hammarskjöld, de Zweedse Secretaris-generaal van de Verenigde Naties (1905-1961), tijdens een diplomatieke missie bij een vliegtuigongeluk in Zambia (toen Rhodesië) om het leven. Hij was daar voor conflictbemiddeling in de Congocrisis, die toen een ernstige bedreiging vormde voor de wereldvrede. De Koude Oorlog, de dekolonisatie, en de naoorlogse wederopbouw, al deze krachten werkten explosief op elkaar in in het net in 1960 onafhankelijk geworden Congo, dat daar voor een Belgische kolonie was. De Verenigde Naties trachtten door middel van een VN vredesmacht te bemiddelen in de binnenlandse strijd met de afscheidingsbeweging van de provincie Katanga. De koers die de Verenigde Naties, onder Hammarskjölds leiding volgden, beviel de grote mogendheden niet. In de zomer van 1961 kwam de VN vredesmacht in Congo in een uiterst moeilijke positie.

Onderzoek heropend

Vorig jaar is er opnieuw een internationaal juridisch onderzoek ingesteld naar de oorzaak van het ongeluk en Hammarskjölds dood, ook omdat er nog altijd nieuwe aanwijzingen komen dat het geen ongeluk heeft kunnen zijn. Medio 2013 zal het rapport van deze onderzoekscommissie worden gepresenteerd aan de Verenigde Naties.